Ethereum Glamsterdam Güncellemesi: Hoodi 26 Ekim'de, Mainnet Tarihi Hâlâ Belirsiz

1. Glamsterdam nedir?

Glamsterdam, Fusaka'dan sonraki hard fork. İsim, consensus katmanı tarafı olan Gloas ile execution katmanı tarafı olan Amsterdam'ı birleştiriyor. Kapsam EIP-7773'te tanımlı ve Ethereum Foundation'ın testnet duyurusu on sekiz planlanmış EIP ile birkaç ağ değişikliğini listeliyor.

İşin büyük kısmını iki tanesi yapıyor. EIP-7732, protokole gömülü proposer-builder ayrımı (ePBS), bloğu öneren validator ile bloğu dolduran builder arasındaki devir teslimi protokolün içine taşıyor; böylece ağ bu adım için dış relay'lere bağımlı olmaktan çıkıyor. EIP-7928, blok düzeyinde erişim listeleri (BAL), her bloğun hangi hesaplara ve storage slot'larına dokunduğunu önceden bildirmesini sağlıyor; böylece client'lar bağımsız işlemleri art arda değil paralel çalıştırabiliyor.

Listenin geri kalanı state'i büyüten işleri yeniden fiyatlandırıyor (EIP-8037, EIP-8038), calldata (EIP-7976) ve erişim listelerinin (EIP-7981) taban maliyetini yükseltiyor, basit bir transferin temel maliyetini düşürüyor (EIP-2780), azami kontrat boyutunu artırıyor (EIP-7954), SLOTNUM opcode'unu ekliyor (EIP-7843), her ETH transferinde log üretiyor (EIP-7708) ve SELFDESTRUCT'taki ETH yakımını kaldırıyor (EIP-8246). Hepsi tek bir amaca hizmet ediyor: node'ların sıradan donanımla hâlâ doğrulayabildiği daha büyük bir blok; gas limit'in 200 milyona çıkabilmesinin nedeni bu.

2. Glamsterdam güncellemesi ne zaman? Önemli tarihler

Üç ağ sırayla fork yapıyor. Aşağıdaki her tarih client ekiplerinin kendi koordinasyon depolarından geliyor ve durum sütunu 16 Ekim 2026 itibarıyla doğrulayabildiklerimizi gösteriyor.

3. Glamsterdam Ethereum gas fee'lerini düşürecek mi?

Muhtemelen, yoğun dönemlerde ve ancak mainnet'e ulaştığında. Gas fee, bir işlemin kullandığı gas ile gas birimi başına fiyatın çarpımıdır ve bu fiyatı blok alanına olan talep belirler. Glamsterdam formüle dokunmuyor, arz tarafını değiştiriyor: bir blok 60 milyon yerine 200 milyon gas alabiliyor; yani aynı talep, base fee yükselmeye başlamadan önce üç kattan fazla kapasiteye yayılıyor.

Püf noktası şu: mainnet fee'leri zaten tabana yakın. 16 Ekim 2026 itibarıyla tracker'ımızdaki Normal gas fiyatı 0.07 gwei; standart bir ETH transferi yaklaşık ~$0.004, bir swap yaklaşık ~$0.03 tutuyor. CryptoTicker, ultrasound.money blok verilerine dayanarak 11 Ekim'de 24 saatlik ortalama base fee'yi 0,0673 gwei olarak kaydetti. Daha fazla kapasite, zaten bir sentin altındaki bir fee'yi pek daha aşağı çekemez. Asıl fark bir sonraki zirvede görülür: bir memecoin çılgınlığı ya da airdrop claim'i, fee'lerin 60M'deki gibi tepki vermesi için önce blok başına 200M gas'ı doldurmak zorunda.

Ethereum ve başlıca rollup'lar şu anda

İki ayrıntı ters yönde çalışıyor. Mevcut hesaplar arasındaki basit transferler EIP-2780 ile daha az gas gerektiriyor; ethereum.org'a göre bu, gas birimi bazında onları %71'e kadar ucuzlatabilir. Deploy'lar ve yeni state oluşturan her şey EIP-8037 ile daha pahalı, calldata ağırlıklı işlemler ise EIP-7976 ile daha yüksek bir taban ödüyor. Yani düz bir ETH transferi fork'tan sonra daha az gas kullanmalı, kontrat deploy etmek ise daha fazla.

Layer 2 fee'leri neredeyse hiç kıpırdamıyor. Base ve Arbitrum gibi rollup'lar zaten sentin kesirlerine işlem yapıyor ve maliyetleri çoğunlukla bu fork'un dokunmadığı blob alanına bağlı.

4. Geliştiriciler ve smart contract'lar için neler değişiyor?

Kontrat deploy ediyor ya da bir dapp çalıştırıyorsan test etmen gereken şey yeniden fiyatlandırma. Ethereum Foundation ağustosta smart contract geliştiricileri için yeniden fiyatlandırma etkisi rehberi yayımladı. State oluşturmak (yeni hesaplar, yeni storage slot'ları, deploy edilen bytecode) EIP-8037 ile daha pahalı, state erişimi EIP-8038 ile yeniden fiyatlandırılıyor, calldata EIP-7976 ile daha yüksek taban maliyete sahip ve erişim listeleri EIP-7981 ile daha pahalı. Gas iadeleri EIP-7778 ile artık blok limitine sayılmıyor. Rehberin mainnet geçmişini yeniden oynatarak vardığı sonuç: kontratların çoğu etkilenmiyor; bozulanlar ise Solidity'deki transfer ve send'in 2.300 gas stipend'i, düşük seviyeli çağrılardaki sabit gas değerleri ya da gasleft()'e göre dallanan mantık gibi sabit gas varsayımlarına dayanıyor. Foundation etkilenen kontratlar için bir denetleyici sunuyor ve Sepolia bunların hepsini zaten çalıştırıyor; gas benchmark'larını orada tekrar çalıştır.

Üç değişiklik alan açıyor. Azami kontrat boyutu yaklaşık 24 KiB'den 64 KiB'ye çıkıyor (EIP-7954); büyük kontratların yalnızca boyut yüzünden bölünmesi gerekmiyor. EIP-7997, zincirler arasında aynı adrese deploy için deterministik bir factory predeploy'u ekliyor. EIP-7708, dahili olanlar dahil her ETH transferinin log üretmesini sağlıyor; böylece indexer'lar değer hareketini tracing olmadan izleyebiliyor.

Glamsterdam yeni bir işlem türü eklemiyor ve işlem göndermek için kullandığın JSON-RPC çağrılarını değiştirmiyor; dolayısıyla ChainGate gibi SDK'lar eskisi gibi çalışmaya devam ediyor. Değişen şey kontrat çağrılarının tükettiği gas; bu yüzden göndermeden hemen önce fee tahmini yapmak güvenli alışkanlık olmaya devam ediyor.

5. Node operatörleri ve validator'lar ne yapmalı?

Her fork'tan önce her iki client'ı da güncellemek: execution client ve consensus client. Foundation'ın duyurusu açık: validator'lar beacon node'u ve validator client'ı güncellemeli, çünkü ePBS bir validator'ın her slot'ta yerine getirdiği görevleri değiştiriyor.

Sepolia için uyumlu sürümler execution tarafında Besu 26.9.0, Erigon 3.7.1, Ethrex 29.0.1, go-ethereum 1.17.7, Nethermind 2.1.0 ve Reth 2.7.0; consensus tarafında Grandine 3.0.0-rc.0, Lighthouse 8.3.0-rc.0, Lodestar 1.49.0, Nimbus 26.10.0, Prysm 7.2.1 ve Teku 26.9.1 idi. Hoodi, 16 Ekim'e kadar çıkması beklenen sürümlere ihtiyaç duyuyor; güncellemeden önce her client'ın sürüm notlarında açık bir Hoodi satırı ara.

Gas limit bir validator ayarı; mainnet'te fork'un zorla dayattığı bir şey değil. Sepolia'da Prysm ve Teku aktivasyondan sonra varsayılan olarak 60M'de kaldı ve 200M isteyen validator'lar bunu yapılandırmak zorunda kaldı (Teku: `--validators-builder-registration-default-gas-limit=200000000`). Hoodi'de yapılandırma limiti fork epoch'unda taşıyor. Zamanı geldiğinde mainnet validator'ları aynı seçimle karşılaşacak; bu yüzden client varsayılanlarını takip et.

6. ETH sahipleri ve cüzdan kullanıcıları bir şey yapmalı mı?

Hayır. Yeni token yok, geçiş yok, cüzdanda yapılacak bir işlem yok. ethereum.org açıkça söylüyor: yapman gereken hiçbir şey yok ve ETH'lerini "yükseltmeni" söyleyen herkes seni dolandırmaya çalışıyor. ETH'lerin, token'ların ve adreslerin fork'tan önce ve sonra aynı.

Mainnet fork yaptığında fark edebileceğin şey, daha az gas birimi kullanan bir transfer ve yoğun bir haftada eskisinden daha yavaş yükselen bir fee. Borsalar genellikle mainnet fork'u civarında bir iki saatliğine yatırma ve çekme işlemlerini durdurur. Planlaman gereken tek pratik aksaklık bu ve yalnızca bir mainnet tarihi ortaya çıktığında.

7. Neler kesinleşti, neler hâlâ belirsiz?

8. Glamsterdam'dan sonra ne geliyor?

Sırada Hegotá var. 8 Ekim görüşmesinde geliştiriciler bunun için yeni önerilen on EIP'nin durumunu güncelledi ve 15 Ekim consensus görüşmesinin gündeminde Glamsterdam'ın yanında o da var. "Glamsterdam'dan sonra" dışında bir takvim yok.

Hoodi fork yaptığında ve bir mainnet tarihi açıklandığında bu sayfayı güncelleyeceğiz. Aşağıdaki güncelleme kaydı neyin ne zaman değiştiğini tutuyor. Bu arada Ethereum gas tracker gas başına canlı fiyatı gösteriyor ve gas fee nedir rehberi bu güncellemenin dokunmadığı base fee ile priority tip'i anlatıyor.

Bu yazıdaki güncellemeler

• 15 Ekim 2026: ilk yayın. Hoodi tarihi, client sürümleri için son tarih ve EIP listesi eth-clients deposundan, Ethereum Foundation duyurusundan ve ACDE #247 notlarından alındı.

Sıkça sorulan sorular